Je gaat in Nederland werken. Op welke manier communiceer je dan? Hoe praat je met je collega's en je leidinggevende? Is de communicatie formeel of informeel? Wat is gebruikelijk? We stellen deze vragen vandaag aan Lian Bai. Zij weet veel over communicatie en de Nederlandse werkcultuur. Welkom Lian.

Dankjewel.

Mijn eerste vraag is: wat verwacht een werkgever van een medewerker?

Dat is een moeilijk vraag, want iedere organisatie is anders. Meestal vind je werkgever het fijn als je zelfstandig werkt. Dat betekent: je doet je taken zelf en je hebt weinig hulp nodig. Je bent verantwoordelijk voor je eigen werk. Maar voor sommige beroepen kun je niet alleen werken. In de bouw moet je bijvoorbeeld vaak met collega’s samenwerken. Dan verwacht je werkgever dat je goed kunt samenwerken.

Op welke manier kun je goed met je collega’s samenwerken?

Voor een goede samenwerking zijn een paar dingen belangrijk. Bijvoorbeeld: jullie helpen elkaar, jullie hebben respect voor elkaar en jullie verdelen het werk eerlijk. Het is ook belangrijk dat je collega jouw grenzen respecteert. Misschien doet of zegt je collega iets wat je niet prettig vindt. Dat is ongepast gedrag. Je kunt dit dan bijvoorbeeld tegen je collega of een leidinggevende zeggen.

Ik hoor vaak: werkgevers willen dat medewerkers initiatief tonen. Wat bedoelen ze dan?

Veel werkgevers vinden het inderdaad fijn als een medewerker initiatief toont. Dat betekent eigenlijk: je doet een taak, zonder dat je een opdracht krijgt. Je collega of leidinggevende hoeft het niet te vragen. Bijvoorbeeld: je werkt in een kledingwinkel achter de kassa. Er zijn geen klanten, dus je hebt het niet druk. Maar de winkel is rommelig. Er liggen veel kleren op de grond. Dan kun je je collega’s helpen en de winkel opruimen. Zo toon je initiatief.

Op welke manier kun je het beste met je leidinggevende of je baas communiceren?

Ook dat is overal anders. In het algemeen is de communicatie op het werk in Nederland informeel. In Nederland zeggen werknemers bijvoorbeeld niet zo vaak ‘u’ tegen hun leidinggevende. Ik heb twee jaar in China gewerkt. Daar is de communicatie veel formeler dan hier. Dat is in veel landen zo.

Wat kun je tegen je leidinggevende zeggen: ‘u’ of ‘je’?

Mijn advies is: luister naar je collega’s. Zeggen ze ‘u’ of ‘je’? Als ze ‘u’ zeggen, doe je dat ook. Anders kun jij ook ‘je’ gebruiken. Twijfel je? Begin dan met ‘u’. De leidinggevende zegt dan misschien: ‘zeg maar ‘je’ hoor.’

In sommige landen is het niet beleefd als je de baas een vraag stelt. Hoe is dat in Nederland?

Je leidinggevende vindt het meestal fijn als je open en eerlijk bent. Dat betekent: je kunt vragen stellen of zeggen dat je een probleem hebt. Je collega’s of je leidinggevende proberen je dan te helpen. Vooral als je nieuw bent. Ze zullen niet snel boos worden, omdat je iets niet weet.

Soms zijn medewerkers niet tevreden over hun werk. Ze moeten bijvoorbeeld te veel werken of ze krijgen hun salaris te laat. Wat kunnen ze doen?

Dat is een goede vraag. Een werknemer kan op verschillende manieren invloed hebben. Je kunt bijvoorbeeld meebeslissen over veranderingen op je werk. Dat kan via de medezeggenschapsraad of de ondernemingsraad. Daarin zitten verschillende werknemers, niet alleen je leidinggevende. Ze kunnen de werkgever advies geven, nieuwe ideeën voorstellen of meebeslissen over een verandering.

Wat kun je doen als de werkgever niet naar de werknemers luistert?

Dan kun je bijvoorbeeld contact opnemen met een vakbond. Een vakbond is een organisatie die werknemers helpt. Een vakbond praat met werkgevers over regels op het werk, salaris en andere arbeidsvoorwaarden, zoals vrije dagen en werktijden. Als er grote problemen op je werk zijn, kan de vakbond je misschien helpen. Via een vakbond kunnen werknemers bijvoorbeeld protesteren of staken.

Nieuwkomers moeten vaak wennen aan de werkcultuur in Nederland. Ik hoor soms vervelende verhalen van mensen met een buitenlandse afkomst. Ze zeggen bijvoorbeeld: mijn collega’s behandelen mij anders dan hun Nederlandse collega’s.

Dat is discriminatie en dat is in Nederland verboden. In Nederland is iedereen volgens de wet gelijk. Dat betekent dat mensen je niet anders mogen behandelen omdat je bijvoorbeeld een andere afkomst, huidskleur of seksuele voorkeur hebt. Op je werk is discriminatie ook verboden. Het maakt niet uit wat je gender is, welk geloof je hebt, hoe oud je bent of uit welk land je komt. Je hebt dezelfde rechten als je collega’s. Helaas is er soms wel discriminatie of het werk.

Jij bent in Nederland geboren maar je ouders komen uit Maleisië. Heb je ervaring met discriminatie op je werk?

Ja, helaas wel. Ik had een collega die niet vriendelijk tegen me was. Ze pestte me en ze maakte stomme grappen over Aziatische mensen. Zij vond het grappig, maar ik vond het kwetsend en heel vervelend.

Wat heb je toen gedaan?

Ik wist niet wat ik moest doen. Een andere collega zei toen tegen me: dit mag niet, je moet het melden bij de leidinggevende. Dat vond ik heel moeilijk. Uiteindelijk heb ik met mijn leidinggevende gepraat. Het pesten is toen gelukkig gestopt.

Wat kun je doen als discriminatie niet stopt?

Je werkgever is verplicht om discriminatie op te lossen. Daarom is het ook belangrijk dat je discriminatie altijd meldt. Ook als het niet over jou gaat, maar over een collega. Als de problemen niet stoppen, kun je je klacht melden bij het Meldpunt discriminatie in jouw regio. Op internet vind je een meldpunt bij jou in de buurt. Als laatste stap kun je ook een officiële klacht indienen bij de rechtbank of het College voor de Rechten van de mens.

Je hebt ons veel informatie gegeven Lian. Bedankt voor dit gesprek.